Transfusiereacties en hemovigilantie

Algemeen

In het algemeen wordt onder hemovigilantie verstaan het registreren van complicaties als gevolg van transfusies van bloedprodukten. Tevens kunnen (administratieve) fouten en bijna ongevallen m.b.t. transfusies hiertoe gerekend worden. Het doel van hemovigilantie is om door middel van registratie van bijwerkingen/complicaties van transfusies inzicht te krijgen in de veiligheid hiervan. Vanuit deze registratie zou dan ook de veiligheid omtrent transfusies verbeterd kunnen worden. Het hemovigilantie registratie systeem kan op diverse niveau’s plaats vinden, te weten op ziekenhuis-, regionaal -en nationaal niveau. Na de bespreking van hemovigilantie op de verschillende niveaus zal ingegaan worden op de indeling en gradering van transfusiecomplicaties.

Organisatie hemovigilantie in Nederland

Hemovigilantie binnen ziekenhuizen

Binnen ziekenhuisniveau hoort de behandelend arts melding te maken van eventuele complicaties van transfusies. Afhankelijk van de ernst van de transfusiereactie dient verder (laboratorium-) onderzoek te worden ingezet (zie navolgend gedeelte).

Registratie van de complicaties is de verantwoordelijkheid van het ziekenhuis zelf, de transfusiecommissie kan hier een belangrijke bijdrage aan leveren. In de praktijk zal m.n. het bloedtransfusielaboratorium een actieve bijdrage leveren aan correcte registratie en afhandeling van transfusie gerelateerde complicaties. Verdere ontwikkeling van hemovigilantie op ziekenhuis niveau kan tevens geëffectueerd worden door het aanstellen van een direct verantwoordelijke functionaris, de hemovigilantie medewerker.

Hemovigilantie op nationaal niveau

Op nationaal niveau wordt tevens aan een hemovigilantie systeem gewerkt. In 1996 verzocht het Staatstoezicht op de Volksgezondheid aan het voormalig College voor de Bloedtransfusie om te bezien of een landelijk registratie systeem voor complicaties van bloedtransfusies kon worden opgericht. In 1999 werd in het Ministerieel Plan Bloedvoorziening 2000 ook de wenselijkheid van een nationaal hemovigilantie systeem vermeld. De Voorbereidingswerkgroep voor een landelijk meldingssysteem “Transfusie Reacties in Patiënten” (TRIP) werd hiertoe in 1999 opgericht. Inmiddels is TRIP per Februari 2003 daadwerkelijk operationeel geworden, alle ziekenhuizen behoren de transfusie reactie’s/complicaties aan dit bureau te melden.